Hãy tưởng tượng khoảnh khắc bạn đi nước cờ quyết định và giành chiến thắng. Cảm giác hồi hộp, sung sướng ấy là điều mà bất kỳ người chơi cờ vua nào cũng từng trải qua. Nhưng điều gì sẽ xảy ra nếu đối thủ trước mặt bạn không phải là con người, mà là một cỗ máy? Liệu cảm xúc chiến thắng có còn nguyên vẹn?
Câu hỏi này chính là khởi nguồn cho bức tranh cờ vua hiện đại,nơi trí tuệ nhân tạo (AI) không còn đứng ngoài cuộc chơi mà đã song hành cùng con người. Cuộc đối đầu giữa con người và máy móc đã, đang và sẽ tiếp tục thay đổi cách chúng ta học cờ, chơi cờ và tư duy về cờ vua. Bước sang năm 2026, cờ vua và AI không chỉ là một hiện tượng công nghệ, mà đã trở thành xu hướng cờ vua nổi bật nhất toàn cầu.
Cỗ máy Deep Blue và cột mốc thay đổi lịch sử cờ vua
Cột mốc mang tính biểu tượng trong lịch sử AI và cờ vua diễn ra vào năm 1997, khi Deep Blue, siêu máy tính do IBM phát triển đã đánh bại Siêu Đại Kiện Tướng Garry Kasparov.
Deep Blue sở hữu khả năng phân tích vượt trội, vượt xa khả năng tính toán của bộ não con người. Chiến thắng này là lời tuyên bố mạnh mẽ rằng trí tuệ nhân tạo đã đạt đến một cấp độ mới, đủ sức thách thức trí tuệ con người trong một lĩnh vực phức tạp và thú vị như cờ vua.
Trước đó, trận đấu đầu tiên giữa Kasparov và Deep Blue đã diễn ra năm 1996, gồm 6 ván với kết quả chiến thắng dành cho Kasparov. Tuy thua cuộc, nhưng Deep Blue đã có cho mình một trận thắng và hai trận hòa, thể hiện sự tiến bộ của mình.
Sau thất bại đó, IBM tiếp tục nâng cấp Deep Blue với hơn 500 bộ xử lý và 480 chip chuyên dụng, cho phép cỗ máy tìm kiếm hàng trăm triệu thế cờ chỉ trong một giây. Trận tái đấu năm 1997 với chiến thắng của Deep Blue đã đánh dấu lần đầu tiên trong lịch sử cờ vua khi máy tính có thể đánh bại người chơi cờ vua mạnh nhất trên thế giới lúc bấy giờ, cho thấy sự phát triển ngày càng mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo.
AlphaZero và cuộc cách mạng tư duy chiến lược
Nếu Deep Blue đại diện cho kỷ nguyên AI dựa trên sức mạnh tính toán thuần túy, thì AlphaZero của Google lại mở ra một chương hoàn toàn khác trong lịch sử trí tuệ nhân tạo và cờ vua.
AlphaZero không được lập trình sẵn các chiến lược hay học từ kho dữ liệu ván cờ của con người. Thay vào đó, nó tự học cờ vua từ con số 0 thông qua việc tự chơi với chính mình. Chỉ trong thời gian ngắn, AlphaZero đã phá vỡ các nguyên tắc chơi cờ truyền thống, phát triển, sáng tạo phong cách chơi đầy sáng tạo. AlphaZero sẵn sàng hy sinh quân để giành thế chủ động, cho thấy khả năng tính toán và tầm nhìn xa về chiến lược của cỗ máy này. Điều này chứng minh rằng AI không chỉ dừng lại ở việc học hỏi và “copy” con người, mà AI còn có khả năng đổi mới tư duy chiến lược.
Tác động của trí tuệ nhân tạo đến cờ vua hiện đại: AI như một huấn luyện viên toàn năng
Ngày nay, AI không chỉ là đối thủ, mà còn là công cụ, người thầy tuyệt vời của hàng triệu người chơi cờ trên thế giới. Các Engine giúp con người phân tích từng ván đấu một cách chuyên sâu, chỉ ra những sai lầm, đề xuất nước đi tối ưu nhất và thậm chí cá nhân hóa lộ trình học tập. Nhờ AI, người mới chơi có thể tiếp cận kiến thức mà trước đây chỉ dành cho các đại kiện tướng. Điều này đã làm nâng mặt bằng trình độ chung của cộng đồng cờ vua toàn cầu.
Xu hướng cờ vua 2026: Con người và AI song hành
Bước sang năm 2026, câu hỏi “AI có đánh bại con người hay không?” đã không còn quan trọng. Thay vào đó, xu hướng cờ vua mới tập trung vào việc con người sẽ cùng AI tiến xa đến đâu.
AI sẽ tiếp tục đóng vai trò là công cụ học tập, phân tích và hỗ trợ chiến lược cho con người khi chơi cờ. Trong khi đó, con người vẫn giữ vai trò trung tâm với cảm xúc, trực giác và sự sáng tạo, những yếu tố mà máy móc chưa thể sao chép hoàn toàn.
Cờ vua trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo không phải là câu chuyện máy móc thay thế con người, mà là hành trình hai bên cùng tồn tại và phát triển. Chính sự kết hợp này tạo nên sức sống mới cho cờ vua và khẳng định vị thế của nó như một môn thể thao trí tuệ trường tồn.
